یکی از نگرانکنندهترین اتفاقاتی که ممکن است هنگام رانندگی رخ دهد، احساس خالی شدن ترمز یا سفت نبودن پدال آن است. این مشکل میتواند ایمنی شما و سرنشینان خودرو را به خطر بیندازد و نیاز به توجه فوری دارد. درک علت اصلی این پدیده برای رفع آن ضروری است.
خالی کردن یا سفت نبودن ترمز خودرو معمولاً به دلیل وجود هوا در سیستم ترمز، نشتی روغن ترمز، خرابی بوستر ترمز، فرسودگی لنتها یا دیسکها، یا نقص در پمپ اصلی ترمز اتفاق میافتد. هر یک از این موارد میتواند فشار لازم برای عملکرد صحیح ترمز را کاهش داده و باعث نرم شدن پدال شود.
دلایل اصلی خالی شدن ترمز
برای تشخیص و رفع مشکل خالی شدن ترمز، ابتدا باید با رایجترین دلایل آن آشنا شویم. این عوامل میتوانند به صورت مجزا یا ترکیبی باعث شوند پدال ترمز شما نرم شده و به درستی کار نکند.
- هوا در سیستم ترمز: ورود هوا به مدار هیدرولیک ترمز باعث میشود فشار به جای مایع، بر روی هوا اعمال شود که نتیجه آن نرم شدن پدال و کاهش قدرت ترمز است. این مشکل معمولاً پس از تعویض قطعات ترمز یا روغن ترمز رخ میدهد و نیاز به هواگیری ترمز دارد.
- نشتی روغن ترمز: اگر در جایی از مدار ترمز (لوله، شیلنگ، کالیپر یا سیلندر چرخ) نشتی وجود داشته باشد، سطح روغن ترمز کاهش یافته و سیستم قادر به ایجاد فشار کافی نخواهد بود. این مورد بسیار خطرناک است و باید فوراً بررسی و تعمیر شود.
- خرابی بوستر ترمز: بوستر ترمز وظیفه تقویت نیروی پای راننده را دارد. اگر بوستر دچار مشکل شود، پدال ترمز به شدت سفت شده و نیروی زیادی برای متوقف کردن خودرو نیاز است. با این حال، در برخی موارد خرابی بوستر میتواند باعث نرم شدن پدال نیز شود.
نقش لنت و دیسک در عملکرد ترمز
علاوه بر موارد فوق، وضعیت لنت ترمز و دیسکها نیز در حس پدال ترمز تأثیرگذار است. لنتهای فرسوده یا دیسکهای تاب برداشته میتوانند باعث ایجاد حس نرمی یا لرزش در پدال ترمز شوند، هرچند که معمولاً به اندازه مشکلات هیدرولیکی، پدال را کاملاً خالی نمیکنند.
مشکلات پمپ اصلی ترمز
پمپ اصلی ترمز (سیلندر اصلی) قلب سیستم ترمز هیدرولیک است. اگر سیلندرهای داخلی پمپ خراب شوند یا آببندی آنها دچار مشکل شود، مایع ترمز به جای اینکه فشار را به چرخها منتقل کند، در داخل پمپ به عقب برمیگردد. این مسئله منجر به خالی شدن ترمز زیر پا میشود و معمولاً با تعویض یا تعمیر پمپ اصلی برطرف میگردد.
همانطور که مشاهده کردید، دلایل متعددی میتوانند باعث خالی شدن یا سفت نبودن پدال ترمز شوند. از هواگیری ترمز ساده گرفته تا مشکلات جدیتر مانند نشتی روغن ترمز یا خرابی پمپ اصلی، هر یک نیازمند بررسی دقیق توسط یک مکانیک ماهر هستند. هرگز با ترمزهای معیوب رانندگی نکنید و در صورت مشاهده هرگونه علائم غیرعادی، فوراً خودروی خود را برای تعمیر به کارگاه ببرید تا از بروز حوادث ناگوار جلوگیری شود.
قاتل خاموش ترمز: رطوبت و روغن ترمز کهنه
یکی از دلایلی که کمتر به آن توجه میشود اما تأثیر مخربی بر سفت نبودن پدال ترمز دارد، «جذب رطوبت توسط روغن ترمز» است. روغن ترمز خاصیت جاذب رطوبت دارد؛ یعنی به مرور زمان رطوبت موجود در هوا را به خود جذب میکند. وقتی آب وارد روغن ترمز شود، نقطه جوش آن را پایین میآورد. در ترمزگیریهای شدید یا طولانی (مثل رانندگی در سرازیری)، حرارت بالا باعث میشود قطرات آب داخل روغن به جوش بیایند و تبدیل به بخار شوند. از آنجا که گاز (بخار آب) برخلاف مایع فشرده میشود، شما پدال را فشار میدهید اما به جای انتقال نیرو به چرخها، فقط بخار داخل لولهها را فشرده میکنید و پدال زیر پایتان خالی میشود. به همین دلیل تعویض دورهای روغن ترمز (معمولاً هر ۲ سال یکبار) حیاتی است.
اگر در حین رانندگی ترمز خالی کرد، چه کنیم؟
دانستن دلایل خرابی خوب است، اما اگر در اتوبان یا سرازیری پدال ترمز زیر پایتان خالی شد، این اقدامات میتواند جان شما را نجات دهد:
-
خونسردی خود را حفظ کنید: وحشت کردن تنها باعث تصمیمگیریهای اشتباه میشود.
-
پدال را پمپ کنید: چند بار پشت سر هم و با سرعت پدال ترمز را فشار دهید. گاهی اوقات این کار فشار لازم را برای لحظاتی به سیستم برمیگرداند و ترمز کمی سفت میشود.
-
از دنده معکوس استفاده کنید: اگر خودرو دندهای است، دندهها را یکییکی کم کنید تا دور موتور بالا رفته و سرعت کاهش یابد (ترمز موتور). در خودروهای اتوماتیک نیز دنده را روی حالت دستی (L یا M) قرار داده و دنده کم کنید.
-
ترمز دستی را به آرامی بکشید: ترمز دستی را ناگهانی و تا آخر نکشید، زیرا باعث قفل شدن چرخهای عقب و چرخیدن خودرو میشود. دکمه خلاصکن ترمز دستی را نگه دارید و آن را آرامآرام بالا بکشید تا سرعت کم شود.
سوالات متداول
آیا کاهش سطح روغن ترمز همیشه به معنی نشتی است؟
خیر، لزوماً. با ساییدگی لنت ترمز، پیستونهای کالیپر بیشتر به بیرون حرکت میکنند و فضای بیشتری در مخزن روغن اشغال میشود که باعث کاهش طبیعی سطح روغن میشود. اما کاهش ناگهانی یا شدید، معمولاً نشانه نشتی است.
چگونه میتوانم تشخیص دهم بوستر ترمز خراب است؟
یکی از روشها این است که در حالت خاموش بودن خودرو، چندین بار پدال ترمز را فشار دهید تا سفت شود. سپس پدال را نگه دارید و ماشین را روشن کنید. اگر پدال کمی پایین رفت، بوستر سالم است؛ در غیر این صورت، احتمالاً مشکل دارد.
هواگیری ترمز چقدر طول میکشد و چه زمانی باید انجام شود؟
هواگیری ترمز بسته به نوع خودرو و تجهیزات بین ۳۰ دقیقه تا یک ساعت طول میکشد. این کار باید پس از هر بار تعویض روغن ترمز، تعمیر یا تعویض قطعات سیستم ترمز (مانند کالیپر، شیلنگ) و یا زمانی که پدال ترمز نرم شده و خالی میکند، انجام شود.
